Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
4

Yunan mitolojisinin belki de en trajik kahramanı Oidipus‘tur. Hikayesi ve etkileri edebiyattan psikolojiye kadar her alanda karşımıza çıkmaktadır. Örneğin; Freud çocukların karşı cinsteki ebeveyne karşı duyulan ilgiyle alakalı psikoanalitik teorisine “Oidipus Kompleksi” adını vermiştir. Edebiyatta ise karşımıza tragedyalarla çıkar. Sophokles tarafından yazıya dökülen Kral Oidipus, Antigone ve Oidipus Kolonus’ta bunların örnekleridir. Talihsizliğin ve kaderin eline düşen Odipus’un hikayesine hep beraber kulak verelim.

Oidipus, Thebai kral soyundan gelmektedir. Oidipus, annesi İokaste (bazı kaynaklarda Epikaste) ona hamileyken bir düş görür. Düşü yorumlayan Teiriasias adlı kahin, çocuğun büyüyünce kral babasını öldüreceğini ve annesiyle evleneceğini öngörür. Oidipus, bir süre sonra Thebai kralı Laios‘un oğlu olarak dünyaya gelir. Bebek doğduktan sonra annesi çocuğu öldürmek ister. Ancak çocuğu öldürmesi için tutulan kişi, onu dağda ayak bilekleri delinmiş ve bir ağaca bağlı olarak bırakır. “Ayağı şiş” anlamına gelen Oidipus isminin kökeni buradan gelir.

Dağda ağaca asılmış olan Oidipus’u bir çoban bulur. Çoban, Oidipus’u çocukları olamayan Korinthos kralı Polybos ile karısı Priboia‘ya verir. Oidipus, Korinthos kral soyunun devamı olarak görülür ve Polybos tarafından öz çocuklarıymış gibi büyütülür. Gençlik çağında Oidipus, gerçek öz anne babasının Polybos ile Priboai olmadığı yönünde bir söylence duyar. Gerçeği öğrenmek için Apollon tarafından kontrol edilen, İzmir sınırları içinde bulunduğu söylenen ve o zamanların en büyük kehanet merkezlerinden biri olan Delphoi Tapınağı‘na gitmeye karar verir. Doğduğu yer olan Thebai sınırlarından geçerken garip bir olay olur. Thebai geçitlerinden birinde bir arabayla karşılaşır ve kimin yol vereceği konusunda bir tartışma yaşanır. Gençlik ateşiyle yanıp tutuşmakta olan Oidipus, adamı ve arabacısını öfkeyle öldürür. Öldürdüğü kişi babasıdır. Kehanet gerçekleşir.

Oidipus babasını öldürürken

Başka bir kaynağa göre ise kahin Odipus’a babasını öldüreceğini ve annesiyle evleneceğini Korinthas’tayken haber verir. Gerçek anne babasını Polybos ve Priboai sanan Odipus buradan dönmemek üzere ayrılır ve yolda öz babası olan Laios’u öldürür. Her iki kaynakta anlatılan hikayeden sonra Oidipus, asıl doğum yeri olan Thebai’ye varır. Thebai’yi o sıralar Sphenks kasıp kavurarak korku salmaktadır. Sphenks, şehrin egemenliğini ele geçirmiştir. İşin ilginç olan tarafı ise gelen geçen herkese bir kafa karıştırıcı bir bilmece sorar ve bilemeyenleri parçalayarak yer. Bilmece şudur:

“Hangi varlık sabah dört ayak üstünde, öğlen iki ayak üstünde ve akşam üç ayak üstünde yürür?”

Bilmecenin cevabını iyi düşünün yoksa Sphenks sizi de yiyebilir. Neyse hikayemize dönelim. Oidipus, Sphenks’le karşılaşır ve Sphenks, Oidipus’a da bilmeceyi sorar. Oidipus biraz düşündükten sonra kimsenin doğru yanıtı bulamadığı bilmeceyi çözer ve cevap verir: İNSAN! Şok olan Sphenks uçurumdan aşağı atlayarak kendi canına kıyar.

Oidipus ve Sfenks

Thebai halkını korkudan ve sefalatten kurtaran Oidipus’a ödül olarak Laios’un dul karısı ve aynı zamanda kendi annesi olan İokaste verilir. Kehanetin ikinci aşaması da kaderin bir oyunu olarak gerçekleşir. Oidipus, Korinthos’a bir daha dönmemek üzere Thebai’nin kralı olur ve annesiyle evlenir. İokaste’den dört çocuğu olur: Antigone, Ismene, Eteokles, Polyneikes.

Oidipus, Thebai şehrine yıllar geçtikçe zenginlik ve rahatlık getirir ve dünya üstündeki sayılı krallardan biri olur. Yıllar sonra şehirde çok kuvvetli bir veba salgını görülür ve çok sayıda insan ölür. Odipus, bunun nedenini ve ne yapılması gerektiğini öğrenmek için yardımcısı Kreon’u Delphoi tapınağına gönderir. Apollon’dan gelen cevap şudur: “Kral Laios’un katili bulunmalı ve şehirden sürülmelidir.” Bir an önce katili bulmaya çalışan Oidipus kahinlere başvurur. Kahinlerin hepsi cevap vermeye çekinir. Sarayda bir gün karısı ve annesi İaokoste’den, kocası Laios’un Thebai geçidinde öldürüldüğünü duyar. Oidipus’un içine kuşku girer ve kendisinden şüphelenmeye başlar. Bu sıralarda Korinthos’tan bir ulak gelir ve Odipus’a üvey babası Ploybos’un öldüğünü, onun yeni kral olduğunu bildirir. Odipus kehannetten çekinir. Babası sandığı üvey babasının ölümü kendi elinden olmamıştır ama annesinin bulunduğu yere gitmek istemez çünkü kehanette annesiyle evleneceği söylenmektedir. Kaderin oyuncağı olan Oidipus’a ulak gerçeği söyler: “Polybos ile Periboa’nın oğlu değilsin. Bu saraya bir çoban tarafından getirildin!” Oidipus ve İokaste gerçekleşen her olayı anlar bir anda. İokaste kendi oğluyla evlenip ondan çocukları olduğunu öğrenince çıldırır, saray içinde koşturmaya başlar ve en sonunda odasını kilitleyip kendi canına kıyar. Oidipus ise kendi gözlerini kör eder.

Kral Oidipus destanında anlatılan bu olaylardan sonra Oidipus halk tarafından Thebai’den sürülür. Antigone hariç tüm çocukları ondan nefret eder ve ona lanet okurlar. Tüm bu trajik olaylardan sonra Antigone’a yaslanarak Attika (şimdilerde Atina) ülkesinin Kolonos iline gelir. Antigone kendisini acındırır ve büyük kral Theseus’a karşı babasını onurlu bir şekilde savunur. Oidipus, Kolonos’ta sığınak bulduktan sonra yanında duran tek kızı yardımıyla rahat bir ölüme kavuşur. Denir ki ölmeden önce kendisini süren oğullarına ve ülkesine lanet okur. Öldükten sonra Thebai’de yaşanan yıkımlar ve iç savaş bu lanetlerin sonucudur belki.

kör olan Oidipus ve kızı Antigone Thebai halkı tarafından şehirden atılırken

Oidipus’un daha detaylı olarak hikayesini öğrenmek isterseniz Sophokles’in “Kral Oidipus”, “Antigone” ve “Oidipus Kolonos’ta” adlı tragedyalarına göz atabilirsiniz. Sophokles’in Kral Oidipus oyunundan uyarlanan tiyatroyu izlemek isterseniz aşağıda bulabilirsiniz.

KAYNAKÇA

  1. Mitoloji Sözlüğü; Azra Erhat; Remzi Kitabevi; 2014
  2. Yunan Mitleri; Robert Graves; SAY Yayınları; 2012
  3. Kral Oidipus; Sophokles; Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
4

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here