Platon’un Symposion diyaloğunda Phaidros, Pausanias ve Eryksimakhos’un konuşmalarına yer vermiştik. Phaidros’a göre, Eros insanların erdemi ve mutluluğu elde etmelerinde en etkili tanrıydı. Pausanias aşk türlerini kalıcılık ve geçicilik, ölümsüzlük ve ölümlülük bakımından ayırmıştı. Eryksimakhos’a göre ise aşk bir ölçü sorunuydu.

Platon’un Symposion diyaloğunda sözün şimdiki sahibi Aristophanes…Bakalım o, Eros’u nasıl değerlendirmiş?

Aristophanes’a göre Eros tanrıların en insancılıdır; insanların koruyucusu hem de iyileştirildiğinde insan soyuna en büyük mutluluğu getirecek olan hastalıkların şifacısıdır.

Aşk insan doğasının güçsüzlüğünden kaynaklanır. Aşk hakkındaki düşüncenin insan doğası anlayışımıza göre farklılık gösterdiğini düşünen Aristophanes bu nedenle öncelikle insanın doğasını ve geçirdiği değişimleri öğrenmemizi önerir. Çünkü doğamız bir zamanlar çok farklıydı şimdikinden. Bir defa üç cinsiyeti vardı insanların… hem erkek hem de dişi cinsiyetten pay alan androgynos vardı.

Androgynoslar; kuvvetliydiler, yüksek düşüncelere sahiptiler ve kafa tuttular tanrılara. Ephialtes ve Otos gibi onlar da Zeus’un iktidarını yıkmak istediler. Aristophanes için aşk insanları ölçüsüzlükten vazgeçirebilen tek güçtür. Aristophanes’in anlattığı mitosa göre insanları ölçülü hale getirmek onları güçsüz hale getirmekle mümkündür. Bunun için Zeus insanları kesip ikiye ayırır, böylece onları güçsüz kılar. Bu şekilde insanın iki cins halinde bölünmüş olmasını Aristophanes bir hastalık olarak betimler. İki cinsin bir araya gelmesi bütünleşme ve böylece insan doğasının iyileştirilmesi olur. İnsan doğasını iyileştiren tek güç böylece aşktır.

Doğuştan gelen karşılıklı bir aşk vardır insanlarda, onları baştaki doğalarına kavuşturan ve iki şeyi bir yapmaya, insani doğayı iyileştirmeye çalışan. O halde her birimiz bir insanın karşılığıyız; her bir yarı kendi karşılığını arıyor durmadan. Aristophanes’e göre aşkın karşılıklı olmasının nedeni budur. Ona göre her bir kimseye uygun bir sevgili mevcuttur.

Aristophanes’e şunu sorabiliriz: Madem herkese bir sevgili var, peki benimki nerede? Onu nasıl bulabilirim? Aristophanes’e göre Eros’la barışır ve dost olursak kendi sevgililerimizi arayıp bulma şansına sahip olacağız. Peki Eros ile dost olmak ne demektir ve bu nasıl gerçekleştirilebilir? Üstelik, Aristophanes’e göre size karşılık gelen, uygun sevgiliyi bulsanız bile ondan ne istediğinizi asla bilemeyeceksiniz. Bir aşık sevgiliden ne elde etmek ister? sorusunun ya da Hephaistos’un “Ey insanlar, birbirinizden elde etmek istediğiniz nedir?” sorusunun cevabını Aristophanes’e göre ne aşık ne de sevgili bilir.

Aristophanes bu sorulara cevap veremez, ancak onun aşk konusundaki düşünceye katkısı, dikkatimizi insan doğasına çekmiş olmasıdır. Baştaki doğamız bir bütündü, işte bu bütünlüğü arzulamanın ve aramanın adıdır aşk. Tanrılara karşı saygılı olmazsak tekrar iki parçaya ayrılacağız. Bu yüzden, tekrar bölüneceğiz diye bir korku var içimizde. Sonuç olarak, Aristophanes’e göre aşk; insanı onu bütünleyen kimseye ulaştırmanın ve böylece mutlu etmenin tek imkanıdır.

Kaynak: Düşünme Dergisi Haziran 2017

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here