Bilinen birçok yanlışa rağmen ünü ve görkemiyle yüzyıllar boyu anlatılmaya ve araştırılmaya devam eden Osmanlı Devleti hükümdarlarının sanata olan ilgisini ve hatta birçoğunun sanatkâr olduğunu biliyor muydunuz?

Savaşlar, politik oyunlar ve kilometreleri aşan sınırları yönetmenin zorluğu yanında ilim ve sanat ile hemhal olan hükümdar ve şehzadeler, toprak ve şöhret dışında geride küçümsenmeyecek eserler de bırakmıştır. Her biri ömürleri boyunca birkaç enstrüman ile müzik icra edebilen, kalem ve lisanda kuvvetli, ilimde durmaksızın ilerlemeyi hedef almış şahsiyetler. Tarihi, bıraktığı iz ve eserleri ile Osmanlı Devleti birtakım yanlış söylentilerin aksine incelik, üretkenlik, faaliyet ve hoşgörü hükümdarlığı aslında. Bu yazımızda tüm padişahları sanatsal yönleri ile ele alamasak da önemli ve dikkat çeken birkaç ismi sizler için şöyle bir derledik.

İyi okumalar efendim, buyurun yazıya 🙂

 1. Sultan IV. Murad ”Muradi” mahlası ile şiir yazar, ”Şah Murad” ismi ile saz ve söz besteleri yapardı.

Bestelerinden biri olan Uzzâl Peşrev:

Bir şiirden kesit ise şöyle:

Bizi sûrette gördün pâdişâhız

Velî ma’nâda bir kemter gedâyız

Bizi yâr eşiğinde anlama yâd

Kamuya yâd u yâra âşinâyız

(Bizi dışarıdan baktığında padişah olarak görü­yorsun, ama aslında değersiz bir dilenciyiz.Bizi sevgilinin eşiğinde, ona yabancı sanma. Herkese yabancıyız, ama sevgiliyle tanışız, bilişiz.)

2. Sultan III. Selim yaşadığı dönemde Türk musikisine büyük katkılar sağlamış, yeni makamlar bulmuş ve besteler ortaya koymuştur.

Bestelerinden biri olan Sûz-i Dilârâ Peşrev:

3. Sultan II. Mahmud ”Adli” mahlasıyla şiire, söz ve müzik besteleri ile de musikiye katkı sağlamıştır.

Bestlerinden Hicaz Kalender:

Bir naat-ı şerifinden kesit ise şöyle:

Dü âlemde kıl istishâb Hân Mahmûd-ı Adlî’yi

Senindir evvel ü âhirde devlet yâ Resûlallah

(Ya Resûlallah, iki alemde de adalet Mahmud Han’ı yanında bulundur. Başlangıç ve sonda da zenginlik, hüküm senindir.)

4. Sultan Abdülaziz saz ve sözlü besteleri ile Osmanlı hükümdarları arasında en önemli isimlerdendi. Aynı zamanda yağlı boya tabloları ile de ünlüdür.

Bestelerinden Gondol Şarkısı:

Tablolarından biri:

5. Sultan Mehmed Vahdettin ekseriyeti şarkı olmakla birlikte 70’ten fazla bestenin sahibidir.

Bestelerinden Hüseynî:

6. Sultan I. Selim yani Yavuz Sultan Selim, Osmanlı’nın ve Türk Edebiyatının gelmiş geçmiş en önemli şairlerindendir. ”Selimi” mahlası ile kaleme aldığı sayısız beyit bulunmaktadır.

Sağdan sola ya da yukarıdan aşağı okunduğunda aynı şiir olduğunu fark edeceğiniz, Şah İsmail’e yazdığı ünlü dörtlüğü:

Sanma şâhım / herkesi sen / sâdıkâne / yâr olur 
Herkesi sen / dost mu sandın / belki ol / ağyâr olur
Sâdıkâne / belki ol / bu âlemde / dildâr olur
Yâr olur / ağyâr olur / dildâr olur / serdâr olur

(Şahım sen herkesi kendine sadık dost sanma
Sen herkesi dost sanma belki o düşmanın olur
Belki o kişi alemlerde sözü geçen olur
Dost olur düşman olur sözü geçen olur hükümdar olur
)

7. Kanuni Sultan Süleyman Osmanlı’nın en önemli şairiydi desek yanlış olmaz. Kendisinin bir divanı bulunmakta ve bu divanda 2779 adet gazel yer almaktadır. En çok gazeli olan padişah Muhteşem Süleyman’dır. ”Muhibbi” mahlasını kullanmıştır.

Ünlü şiirinden bir kesit şöyle:

Halk içinde mûteber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihan da bir nefes sıhhat gibi

Saltanat didükleri ancak cihan gavgasıdır
olmaya baht u saadet dünya da vahdet gibi

(Halk içinde devletten itibarlı bir şey yok
Cihanda sıhhatli bir nefes gibi mutluluk yok

Saltanat dedikleri ancak cihan kavgasıdır
Dünya’da birlik gibi mutluluk yok)

8. Sultan II. Abdülhamid Han ise bestekar olmamasına rağmen piyano çalar, Klasik Batı Müziği eserlerini iyi icra ederdi. Kendisinin opera tutkusunun bulunduğu da bilinmektedir.
Her daim sanat ile hür, sanat ile özgün kalın efendim.