Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
1

Tercih yapmamız gerektiğinde daha önce tecrübe ettiklerimizi seçtiğimizi 1960’larda Robert Zanjoc, “Salt Maruz Kalma Etkisi”ni göz önüne serdiğinden beri biliyoruz. Zanjoc’un çalışmalarına göre tercih edilenin ne olduğu fark etmiyor; bir görsel de olabilir, melodi de, hatta bir obje de. Deneyler gösteriyor ki daha önce farkında olmadan maruz kalmış bile olsak bir görsel ikinci görüşümüzden gözümüze çok daha hoş geliyor, aynı şekilde bir melodiyi ikinci, üçüncü dinleyişimizde daha çok beğeniyoruz.

Bugün Zanjoc’dan yola çıkılarak ortaya koyulan bir çalışmadan bahsedeceğiz. Çalışmanın sahibi Ohio State University’de müzik psikolojisi üzerine çalışan Prof. Dr. David Huron. Huron müzik dinlediğimiz zamanın %90’ından fazlasında daha önceden aşina olduğumuz melodileri duyduğumuzu tahmin ediyor. Bilinçli olarak yaptığımız kısmına bakacak olursak; çoğu zaman favori müziklerimizi defalarca dinliyor, hatta dinlemediğimizde bile uzun süreler boyunca içimizden söylüyoruz. 

Şarkıları tekrarlamamızdan bahsetmişken bir de içlerindeki tekrardan bahsetmeden olmaz. Dinlediğimiz şarkıların büyük bir çoğunluğunda nakarat yani her kıtadan sonra aynı söz ve müziklerle tekrarlanan bir kısım var. Hit diyerek adlandırdığımız, Billboard listelerine giren şarkıların tamamı nakaratı çok defa tekrarlanan, hatta bazen neredeyse tamamı büyük bir nakarattan oluşan şarkıların olması bir tesadüf mü? Tabii ki değil. Şarkı içindeki tekrar ne kadar çok olursa ezberlememiz, aklımıza takılması ve dilimizden düşmemesi daha kolay oluyor, bu yüzden de defalarca dinliyoruz. Peki tekrarsız müzik olur mu? Müziğin doğal bir obje olmadığını, bestecilerin istedikleri şekilde bestelemelerinin mümkün olduğunu göz önüne aldığımızda tabii ki tekrarsız müzik de olur ama başarılı olur mu orası şaibeli.

Arkansas Üniversitesi’ndeki müzik laboratuvarında yaptığı deneylerle bilinen Prof. Dr. Elizabeth Hellmuth Margulis’in geçen sene test ettiği çalışmasına göre tekrarlar müziği daha müzikal yapıyor. Kendinizin de deneyebileceği kolay bir yöntemle şöyle anlatabiliriz; rastgele bir kelime seçin, örneğin ben perde kelimesini seçtim. Bu kelimeyi birkaç dakika boyunca durmaksızın tekrar edin. Bir noktada kelimeyi bir ritme oturttuğunuzu, o ritmden kopuk söyleyemediğinizi fark edeceksiniz. Kelimenin tekrarlandıkça anlamını kaybedip ritminin öne çıkmasını oluşturan bu etkiye literatürde Semantik Doygunluk Etkisi ismi veriliyor.

Tekrarlar müziği ucuzlaştırır mı yoksa daha yükseğe mi taşır bilinmez, tabii ki herkesin kendi fikrine kalmış. Fakat benim asıl merak ettiğim şu; acaba bir şarkıyı favorimiz olduğu için mi defalarca dinleriz, yoksa defalarca dinlediğimiz için mi favorimiz olur? 

 

Kaynakça: 1, 2, 3

Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
1

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here