Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
1

Kaside; birilerini yermek veya övmek amacıyla yazılan şiirlere denir. Divan edebiyatının bir türü olan kaside, genelde devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılır. Türk edebiyatına 13. yüzyılda girmiştir. Kasidenin yapısal özelliklerine değinmemiz gerekirse;

-Nazım birimi beyittir.
-Genellikler 33 ile 99 beyit arasında yazılır.
-Aruz ölçüsü kullanılır.
-Ağır ve sanatlı bir dil kullanılır.
-İlk beyte matla, son beyte makta, şairin mahlasının geçtiği beyte tac beyit denir.
-En ünlü şairleri Nef’i, Fuzuli, Baki’dir
-aa, ba, ca, da kafiye örgüsüne sahiptir.

fuzuli ile ilgili görsel sonucu

Kasideler 6 bölümden oluşur;

1- Nesip (Teşbib): Kasidenin giriş bölümüdür. Konuyla alakalı olmayan (bir doğa olayı gibi) bir tasvir yapılır. Kasideler bu bölümde tasviri yapılan konuya göre adlandırılır.

“Saçma ey göz, eşkden gönlümdeki odlare su 
Kim bu denlü tutuşan odlare çare su

Suya versin bağban gülzarı zahmet çekmesin 
Bir gül açılmaz yüzün tek, yerse bin gülzare su”

2- Girizgah: Asıl konuya giriş yapılan bölümdür. Bir veya birkaç beyitten oluşur. Bahsedilecek konuya başlangıç yapılır.

“Arızın yadıyle nemnak olsa mujganım nola 
Zayi olmaz gül temennasıyle vermek hare su

Dest büs-ı arzusıyle ölürsem, dostlar 
Kuze eylen toprağım, sunun anınla yâre su”

3- Medhiye: Kasidede bahsedilen kişinin (Allah, peygamber, devlet büyüğü vs.) övüldüğü en uzun bölümdür. Gerçekçi anlatımdan uzak, aşırı abartılı bir övgü yapılır.

“Tıynet-i pakini rüşen kıımış ehli aleme 
İktida kılmış Tarik-i Ahmed-i Muhtar’e su”

4- Tegazzül: Övülen kişi methedildikten sonra gazel söylenen bölümdür. Her kasidede bulunmaz.

“Seyyid-i nev-i beşer, derya-yi dürr-istifa 
Kim sepüptür mucizat-ı ateş-i şqre su”

5- Fahriye: Kasideyi yazan şairin kendisini ve şiirini övdüğü bölümdür. Methettiği kişiye olduğu gibi kendisi hakkında da abartılı bir övgüde bulunur.

“Yümn-i na’tinden güher olmuş Fuzuli sözleri 
Ebr-i nisandan dönen tek, lu’lü-i şehvare su” 

6- Dua: Şairin övdüğü kişiye dualarda bulunduğu ve şiiri bitirdiği için şükrettiği bölümdür.

“Umduğum oldur ki ruz-ı haşr mahrum olmıyam 
Çeşme-i vaslın vere men teşne-i didare su”

 

Kasideler konularına göre ise altı türde yazılır;

Tevhid: Allah’ın varlığını, birliğini ve yüceliğini anlatan kasidelere denir.

“Cihan içre şah eder, Kalpler üzre mah eder,

Vasıl-ı Allah eder,  Lâ ilâhe illallah” 1

Münacaat: Allah’a yalvarış ve yakarışları anlatan kasidelere denir.

“Aşktır bu derdin dermanı, aşk yolunda verem canı,
Yunus Emre eydür bunu bir dem aşksız olmayayım” 2

Naat: Hz. Muhammed’i ve diğer din büyüklerini anlatmak için yazılan kasidelere denir.

“Hak nuruna mazhar oldu,

Arza semaya Yâr oldu” 3

Mersiye: Sevilen ve değer verilen önemli bir insanın ölümünden duyulan üzüntü ve acının anlatıldığı kasidelerdir.

“Ey pây-bend-i dâm-geh-i kayd-ı nâm ü neng
Tâ key hevâ/yi meşgale-i dehr-i bî-direng” 4

Methiye: Dönemin ileri gelen insanlarının övüldüğü kasidelerdir.

“Mehtabı kıskandıran, o güzel cemalini.
Yayılır huzmeleri, gönlüme sürur olur,
Kapkaranlık dünyamı, ışığıyla doldurur.” 5

Hicviye: Herhangi bir kişiyi veya durumu eleştirmek için yazılır. Çok acımasız ve ağır bir dil kullanılır.

“Müftü efendi bize kâfir demiş. 
Tutalım ben O’na diyem müselman. 
Lâkin varıldıktan ruz-ı mahşere, 
İkimiz de çıkarız orda yalan.” 6

divan edebiyatı ile ilgili görsel sonucu

Kaynak: 12

 

Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
1

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here