Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
51

Ortadoğu ve Mezopotamya’nın en kadim sazlarından biri olan Erbane/Def, birçok kültürün özellikle de inanç kültürlerinin kendini ifade araçlarından biridir. Antik çağlardan bugüne birçok ritüelin merkezinde yer almaktadır. Bu dönemlere ait kabartmalar, heykeller, resimler ve yazılı kaynaklar def ve varyasyonu enstrümanların bu çok eski tarihine ilişkin önemli ipuçları sunmaktadır. Özellikle elinde defleriyle resmedilen kadınların, tanrıçaların varlığı defin daha çok kadınlar tarafından icra edildiğini göstermektedir. Yüzyıllar boyunca büyücüler, şamanlar, abdallar, dervişler, çaldıkları deflerle, zikir ve cem gibi merasimleri yönetmiş, düğün ve cenaze, şenlik ve yas, savaş ve barış gibi insanlığın ortak durumlarını ve duygularını ifade etmiş, korkulara, hastalıklara çare bulmada defin sesine başvurmuştur.

Kimi anlatılarda defin tarihi evrenle ilgili yaratılış efsanelerine kadar uzanmaktadır. Hatta kendisinin Dünya’yı, Ay’ı, Güneş’i yahut Kozmos’u simgelediği, varlığın dört ana maddesini bünyesinde taşıdığı yönünde inanışlar mevcuttur. Bu nedenle öpülüp baş üstüne konduğu, duvarlara asıldığı, yere bırakılmasının dahi ayıp karşılandığı kültürlere de rastlanmaktadır. Ortadoğu ve Asya’da yaygın olan bu çalgı Türkiye’nin genelde doğu ve güneydoğu bölgesinde yöresel olarak bilinen bir enstrümandır. Erbane yörelere göre; daf, def, tef ,arbane, erbane, erbani gibi değişik şekillerde isimlendirilir. Erbane bir ritim enstrümanıdır.

Erbaneler genel olarak 2 şekilde çeşitlenir. Biri suni deri, ikincisi ise gerçek hayvan derisinden (keçi v.b) yapılan erbanelerdir. Gövdesi eğilmiş bir ağaçtan kasnak oluşturularak enstrümanın yapım işlemine başlanır. Bu kasnak için genellikle gürgen ve ıhlamur ağacı kullanılır. Kasnağın içerisine 33 adet kanca takılır ve bu kancaların her birine iç içe geçmiş üçer adet metal halka/zincir takılır. Bu zincir grubunda toplamda 99 metal halka bulunur. Gerçek deri ile yapılmış olanlar ortam ısısına bağlı olarak gevşeyebilir veya gerginleşebilir, gerçek deri ile yapılmış erbaneyi çalmadan önce ocak üstünde dairesel el hareketiyle eli enstrümanın her alanında eşit şekilde gezdirerek ısıyı yayarak çalmaya hazır hale getirilir. Böylece deri genleşir, sertleşir ve daha net bir sesin çıkmasını sağlar. Türkiye’de Kardeş Türküler, İran’da Kamkars Ensemble Erbane’yi çoğu yapıtlarında görebileceğiniz isimlerdir.

  1. AHURA RİTİM TOPLULUĞU – Leyla
  2. Kardeş Türküler, Miraz Erbane Topluluğu – Kela Memê
  3. Mohsen Taherzadeh – Angel Dance
  4. Hossein Alizadeh – Laylahen
  5. Ahura Ritim Topluluğu – Drama Köprüsü

 

Kaynak: 1, 2

Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
51

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here