1998 yılında, Zeugma Mozaikleri’nin kurtarılması çalışmasında, kazı esnasında vatandaşların dere yatağında enkazlar arasında bir sütunu kaldırdıkları an karşılaştıkları, onlara bakan iki göz. Derin bakışlar. Ensede toplanan, örgülü ve iki yana ayrılmış saçlar. Kulaklarındaki küpeler, dağınık görüntü. Belirsiz surat ve bunlarla gelen gizem.

Gaziantep yakınlarında, Belkıs Köyünde, Büyük İskender’in M.Ö. 300 yılında “Selevkia Euphrates” ismiyle kurduğu Mozaikler Şehri, Zeugma Antik Kenti. Zeugma ismini, Roma İmparatorluğu’na bağlandığında alıyor, anlamı ise köprü demek. Köprü denmiş çünkü İpek Yolu, Zeugma’dan geçermiş. Çingene Kızı, Zeugma’nın gizemli parçası. 1998 yılında, Zeugma Antik Kenti’nde bulunmuş mozaik. Bulunduktan sonra ünü her yere yayılmış elbet. Gaziantep’e bu mozaiği görmeye gidenler, mozaiğin üzerinden ticaret yapanlar, resme dökenler, fotoğrafını çekenler… Önce Gaziantep Müzesi’nde, 2011 yılından sonra ise bugün, 1700 metrekarelik alanıyla dünyanın en büyük mozaik müzelerinden bir tanesi olan Zeugma Müzesi’nde sergilenmiş.

Mozaiği görenler çingene kızına benzetmiş, öyle de kalmış bu mozaiğin adı. İşe hakim, işin ehli birinin yaptığı ortada bu mozaiği ama isim yazmıyor kimin yaptığına dair. Önce böyle başlıyor gizem. Tahminler yürütülüyor kim olduğuna, ne zaman yapıldığına yönelik. Mozaiğin tümünde, dirseği dizine dayalı, avucu çenesinde, bir kayada ya da taburede oturan kadın figürü olduğu düşünülüyor. Bu kadın figürünü düşünenler düşünedursun, bazıları ise büyük göz, burun yapısı ve iki yana ayrılmış saçtan dolayı, mozaikte tasvir edilenin Büyük İskender olduğunu söylüyor. Toprak Ana Aiad olduğunu söyleyenler de mevcut ve hatta Maenad (Yunan mitolojisine göre şarap tanrısı Dionysus’un, Roma mitolojisine göre de Bacchus’un ibadetçileri olan kadınlar) olduğunu söyleyenler de. Motiflerden yola çıkarak edilen bu tahminler en son Çingene Kızı ve Büyük İskender seçeneklerine indirgeniyor ancak gizem, hala korunmakta. Mozaiğin yapımı ise M.Ö. 2.yy olarak tarihlenmiş.

Leonardo Da Vinci’nin Mona Lisa’sının gözleriyle herkesi takip etmesi gibi, Çingene Kızı’nın da gözleri ona bakanları takipte. Siz onu seyrettikçe, o da sizi seyrediyor. Kimileri hüzünlü buluyormuş bakışlarını, kimileri de gizemli. Hüzünlü gözleri bana bir şeyler anlatmak istiyor diyenler bile mevcut. O gözlerin arkasındaki sır, hüzünlü bir serzeniş belki de.

Mozaiğin eksik parçaları mevcut olduğundan Kültür ve Turizm Bakanlığı, kayıp veya çalıntı olan eksik parçaları aramaya başlamış. Maenad Mozaiği’nin (Çingene Kızı) bazı kenar bordürleri ve parçaları, 2012’de ABD’de bulunmuş. Bakanlık, parçaların Türkiye kökenli olduğuna dair belge göndermiş Bowling Green Üniversitesi’ne. Bu üniversitede sergilenmekteymiş çünkü parçalar. Üniversite bu raporu yeterli görmediği için çözüme ulaşmayan konuşmalar, bakanlığın UNESCO nezdinde gündeme taşınması için Dış İşleri Bakanlığı’na talepte bulunmuş. Kültür ve Turizm Bakanı Nabi Avcı, üniversiteden ricada bulunup parçaların geri verilmesini istemiş ve eklemiş: “Lütfen Anadolu’dan, Gaziantep’ten, Zeugma’dan sökülüp götürülerek orada taban mozaiği olarak sergilenen eserlerimizi iade etsinler. Bu üniversitenin adı da Gaziantep’te bu güzel hareketle anılsın.”

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here