Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
931

Araştırmalara göre insanların 3’te 2’si hayatları boyunca en az bir kez deja vu yani ”bu anı daha önce yaşamıştım” hissini deneyimliyor. Bu olay üzerine üretilen teorilerin gerçeklik payı var mı? Bilim bu konu hakkında ne diyor? Gelin birlikte inceleyelim.

Fransızca’da déjà (daha önceden) ve voir (görmek) anlamına gelen deja vu, o an yaşanan olayı ya da görülen bir yeri daha önceden yaşamış veya görmüş olma hissine kapılma olayıdır. Araştırmalar 15-25 yaş aralığındaki bireylerde görüldüğünü söylemek ile beraber, bazı psikolojik rahatsızlıklarda ön plana çıktığını gösteriyor. Şizofreni, anksiyete bozukluğu vb. psikolojik rahatsızlıklardan muzdarip kişilerin daha fazla yaşadığı öne sürülüyor. Özellikle epilepsi hastalarının, nöbet öncesinde bilinç açıkken deja vu yaşaması, daha şiddetli ataklar geçirmelerine sebep oluyor. Bu sebeple küçük yaşlarda bu tarz olaylara ayrıca dikkat etmek ve erken teşhisin önemi devreye giriyor.

Neden Deja vu Oluyoruz?

Deja vu üzerine üretilen teorilerden bazıları şunlardır:

-Kişi rüyasında gördüğü yerleri ve olayları, deja vu anında önceden gördüğü bir yer veya deneyimlediği bir olay şeklinde hissedebilir.

-Kişi televizyon, internet veya sosyal medya aracılığı ile gördüğü şeyleri bilinçaltına yerleştirir. Bilinçaltındaki bu veriler daha önce yaşanmamış olsa da yaşanmış gibi algılanır.

-Beyinde yer alan ”amygdala” duygusal hafıza ve tepkilerin oluşmasında önemli rol oynamaktadır. Bir olayın eski bir olayı hatırlatması sonucu kişi o anı önceden yaşamış gibi hisseder.

-Ruhun ölümden sonra başka bir bedende yeniden dünyaya gelmesi anlamına gelen reenkarnasyona inananlara göre, kişinin hatıraları önceki yaşamında oluşmuştur. Bu sebeple kişi o anı önceden yaşamış gibi hisseder.

Paralel evren teorisine göre, biz bir başka evrenin yansıma evrenindeyiz. Evrenlerin kesişmesi ile, kişinin başka evrendeki benzeri ile aynı anda aynı şeyi yapması deja vu hissine sebep olur.

Bilim literatüründe deja vu ilk defa 1928’te Edward Titchener’ın Bir Psikoloji Kitabı adlı kitabında tanımlanmıştır:

Beyin, bir deneyime yönelik olarak tam bir algı üretmeden önce, kısmi bir algı yaratır. İşte bu kısmi algı, daha önce deneyimlenmiş bir olay olduğu hissi yaratmaktadır.” 

Bilim dünyasında deja vu, hatırlanan olayda meydana gelen bir hafıza hatası olarak görülüyor. Beynimiz kusursuz şekilde çalışmadığı için hafızada yer alan bilgiler çarpıtılabilir, silinebilir ve çeşitli bozukluklar gerçekleşebilir. Benzer bir durumda silik an tekrar hatırlanmaya çalışılır, fakat silindiği için hatırlanamaz. Bu durumda deja vu yaşanır. Diğer bir hipotez ise, beynin sağ ve sol lobunun çok küçük bir zaman farkı ile çalışması sonucu oluştuğunu savunur. Bir tarafın diğer taraftan geç algılaması, diğer bir deyişle sinir aksonlarında meydana gelen bu aksama anı önceden yaşamış veya görmüş gibi bir algı yaratmaktadır.

Deja vu olayının tersi olarak jamais vu, yaşanan bir durumun tamamen yabancı gelmesi ve ilk kez deneyimleme hissini ifade etmektedir. Ne var ki beynimizin işleyişi ile ilgili deneyimlediğimiz bu gibi yanılgılara dair kesin sonuçlar elde edilememiştir.

Kaynak: 1, 2

Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
931

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here