Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
1

Dünyanın en ünlü ve dünyayı değiştiren konserlerini düşününce akla hemen dünyayı etkisi altına alan insanları özgür bırakan 1969 Woodstock, Afrika’ya yardım amaçlı düzenlenen ve Queen, Dire Straits, Mick Jagger, Run DMC, The Who gibi efsanelerin sahne aldığı Live Aid ya da Rod Stewart’ın Brezilya’da 3.5 milyon kişiye verdiği konser gelebilir. Kimse 1976 yılında isyankar çocuklardan oluşan yeni kurulmuş Sex Pistols grubunun İngiltere’nin işçi şehri Manchester’da, yaz sıcağında 100-150 kişiye verdiği konserin dünya üzerine Joy Division, the Smiths, the Fall, New OrderBuzzcokcs gibi grupları getireceğini, indie müzik sahnesini kökten değiştireceğini, punk ve post-punk türlerinde çok keskin etkileri olacağını tahmin edemezdi. Karşınızda dünyayı değiştiren konser!

konserin afişi ve 50p’lik giriş ücreti
Sex Pistols, Manchester ve dünyayı değiştiren konser

Yemin ediyorum. Oradaydım!

– Konserde olduğunu iddia eden kişiler

4 Haziran 1976‘da Londralı düzen karşıtı asi punk grubu Sex Pistols, İngiltere turnesi kapsamında Lesser Free Trade Hall’da Manchester’daki ilk konserini verdi. Kayıtlara dünyayı değiştiren konser olarak geçti. Ancak konser fiyatının sadece 50 peni(50 kuruş) olmasına rağmen oraya gelen insan sayısı çok azdı. Hatta gecenin grup için toplam kârı “32 pound“du! Henüz bir albüm anlaşması imzalamamış olan Sex Pistols’un en ünlü iki şarkısı “Anarchy in the UK” ve “God Save the Queen” ortaya çıkmamıştı ancak konserin 13 şarkılık setlistinde ilk versiyonlarıyla “Pretty Vacant”, “No Feelings”, “New York” vardı. Bunu dışında Small Faces’den “What’cha Gonna Do About It,” The Stooges’’dan “No Fun”, and The Who’dan “Substitute” coverladılar.

Oldukça amatör olan Sex Pistols grubunun üyeleri düzgün bir performans ortaya koymaktan çok uzaktılar. Enstrümanları bile düzgün çalamıyorlardı neredeyse. Sahnede tamamen amatör bir ruh hali içerisinde konsere sadece eğlenmeye, öfkelerini yansıtmaya, dalga geçmeye, insanları etkilemeye ve çok hızlı, enerjik bir müzik ortaya koymaya gelmişlerdi! Konsere gelen insan sayının 100-150 kişi olmasını açıklayabilir bu durum. Hatta bazıları konserin sonunda içeride 100-150 bile değil sadece 40 insanın olduğu söylüyorlardı. Ancak konserin etkisi gelen insan sayısından çok daha fazlasıydı, vokal Johnny Rotten’in dediği gibi mesaj şuydu aslında:

Bir grupta olmak için virtüöz ya da müzikal deha olmanız gerekmiyor, herhangi biri bunu yapabilir. Grup kurun.

Konseri özel yapan şey Sex Pistols’la beraber bir bakıma gösterdikleri amatör ruh ve aynı zamanda seyircilerdi! Sex Pistols da seyircilerin içinde özel insanların olduğunu ve onlara büyük bir ilham kaynağı olduklarını tahmin edemezlerdi herhalde. Konsere gelmiş olsaydınız büyük ihtimalle bir merdiven kenarında, elinde defteri bir şeyler yazmaya çalışan gözlüklü, 17 yaşındaki Morrissey‘i, henüz sıkıntılarla boğuşmaya başlamamış, gözlerine “Bowie” gibi ‘eyeliner’ çekmiş genç Ian Curtis‘i görebilirdiniz ve Buzzcocks grubunun üyelerini konserin etkisinden donmuş bir şekilde bira içerken yakalayabilirdiniz. Devrim gibi görülmeyebilir ama müzik sahnesini kökten değiştiren bir konser oldu bu nedenle.

Sex Pistols 1976 Manchester konseri

Ian Curtis, Manchester’ın en önemli gruplarından Joy Division’ı oluşturacak bassist Peter Hook ve gitarist Terry Mason‘la Sex Pistols konserinde tanıştı ve Joy Division’ın temelleri o gün atıldı. Peter Hook, konseri ve Sex Pistols’un durumunu şöyle özetliyor:

Sex Pistols sahneye çıktı, John Lydon bize defolup(!) gitmemizi söyledi, kulağa İĞRENÇ geliyor, tutumları sahnede işleri batırıyordu, bunu çok da ciddiye almıyorlar gibiydi – bize(seyircilere) bakarak gülüyorlardı. O an cidden düşündüm ki “Bunu ben de yapabilirim!”. Enerji gerçek ve özgündü; punk çok özgündü. Gruplar kuruluyor ve ertesi gün şarkıları olmadan konser veriyorlardı; enstrüman alıyorlar ve raket gibi kırıyorlardı. Bu “Toys ‘R Us”da çocuk olmak gibiydi.

Peter Hook ve oradaki seyirciler Sex Pistols’a bakmış olmalı ve düşündükleri onlar gibi müzik yapmak veya onlara benzemek değildi; onlardan daha iyi müzik yapabileceklerini düşünmüş olmalılar. “Onlar bu halde böyle sahne alıyorsa biz daha iyisini yapabiliriz.” Sözlerine şöyle devam ediyor Hook:

Birbirimize baktık ve “AMAN TANRIM” diye düşündük. Bu her şeye çok yabancıydı. Böylelikle bunu gerçekten yapabileceğini düşünürdün. O güne kadar neden hiç enstrüman çalmış olmadığımı hayal bile edemedim.

Peter Hook

Evet, o konsere kadar hiç enstrüman çalmamış Peter Hook, konserin ertesi günü lokal bir müzik dükkanına uğrar ve  bas gitar alır. Sex Pistols’un bu amatör ruhu ve tutumundan ilham alan ve benzer tarzda müzik zevkleri olan Curtis, Hook ve Mason’a konserden sonra Stephan Morris’in katılmasıyla efsane Joy Division oluştu. Kült grup Joy Divison, Sex Pistols’dan aldıkları punk ögeleriyle o zamana kadar indie müzikte görülmemiş melankolik sözleri ve ritim ögelerini farklı bir tarzda ele almasıyla post-punk akımının öncüsü olup Ian Curtis’in intiharına kadar üç senede efsane oldu. 1979 yılında çıkan Unknown Pleasures albümü tarihin en önemli albümleri arasında gösteriliyor.

Ian Curtis’in ölümünden sonra Joy Divison adıyla yola devam etmeyen Peter Hook ve diğer Joy Division grup üyeleri, New Order‘ı kurdu. New Order ise Synthizer kullanımıyla beraber new wave akımının ve 80’lerin en önemli gruplarından biri oldu.

Ian Curtis ve Peter Hook

“New York Dolls”, “Velvet Underground”, “David Bowie” gibi indie ve glam-rock sahnesinin büyük isimlerini idol olarak gören genç Morrissey için Sex Pistols konseri kaçırılamayacak bir fırsattı. O zamanlar plak dükkanlarına notlar bırakarak vokal yapmak için grup arıyordu kendine. Elinde defteri gittiği her yerde sözler yazarak kendini geliştirmeye çalışıyordu ve yeniliklere açıktı. The Smiths’in kurulmasına daha altı yıl vardı ve Johnny Marr’la henüz tanışmamıştı. NME, Melody Maker, British Magazine gibi dergilere müzik değerlendirme yazıları yazıyordu sık sık. Seyirciler arasında olduğu Sex Pistols konseri hakkında da NME’ye attığı değerlendirme, şarkılarındaki söz yazarlığını hatırlattığı gibi ironik, sert ve etkileyiciydi:

“Sex Pistols’un beğenileri, yalnızca modayla ilgilenen bir yayında yalnızca bir söze layık olduklarını ispatlamış durumda ve eğer canlı olarak verdikleri müzik bir şeyse, cüretkar şarkı sözleri ve birbiriyle uyuşmayan müziğin takipçilerinin atlama telleri ve emniyet pimleri kullandıklarında başlarını suyun üstünde tutun. İngiliz punk rock, müzikal yeniliğe sahip olmadığı için New York eşdeğeri açısından ikinci sırada. New York Dolls, Patti Smith, The Ramones ve JobrIath, yenilik değerlerinin suçlamalarına dayanabilirler, çünkü hareketlerinin büyük kısmı imaja dayansa da, imaja karşı bilinçli eğilimleri için uygun bir şekilde telafi edebilecekleri müzikal profesyonellik ve çeşitlilik de vardı. Bununla birlikte, kamyon yükü ile İngiliz punk grupları ortaya çıksa da, en tanınmışlar bile ciddi müzikal kabulü pek istifade etmeye layık değildir. Öyleyse sahne neden bu müzikal hareketlere ayrılmış?”

Müzikal yeniliği sorguluyordu Morrissey, Sex Pistols’un imajı yüzünden sahnede yer aldığını söylüyordu. Peter Hook’un sözlerine benzeyen sözleriyle Sex Pistols’u eleştirmiş aynı zamanda kendi kendine düşünmüş ve “SAHNENİN NEDEN BU MÜZİKAL HAREKETLERE AİT OLDUĞUNU SORGULAMIŞTI.” Onlardan kesinlike daha iyi bir müzik ortaya çıkaracağına emin gibiydi. Morrissey’in beklemesi gerekiyordu birazcık daha, en sonunda sahne ona ait olacaktı tıpkı Sex Pistols’un yarattığı imaj gibi kendine özgün imajıyla. Ve the Smiths’le müzik sahnesine damga vuracaktı!

Sex Pistols öncesi sahne alan Buzzcocks

Konseri organize eden ve Sex Pistols’dan önce sahne alan öğrenciler ileride Buzzcokcs’a dönüşecek grubun temellerini burada attı. Seyirciler arasındaki konseri izleyen gitarist Steve Diggle Buzzcocks’a katılacaktı konser sonrası. Ve Buzzcocks, indie punk-rock ve power pop’dan etkilenerek yaptıkları müzikle İngiltere indie müzik sahnesine önemli bir şekilde etki edecekti. Konser hakkında sözlerine yer verelim Diggle’ın:

O gün punk-rock atomu parçalandı hiç kuşkusuz! Sex Pistols göz alıcıydı ve hiçbir şey umurlarında değildi! O hissi alıyordunuz ve müzik her şeyden iki kat hızlıydı. Tanık olmak harikaydı. Buradan patladı; Manchester’ı değiştirdi, dünyayı değiştirdi.

Buzzcocks

Sex Pistols konseri grupların kurulmasına ve müzisyenlere ilham vermesinin dışında bu tarz müziklerin daha geniş kitlelere yayılması konusunda da önemli bir etkiye sahip oldu. İngiltere’nin  önemli bağımsız plak şirketlerinden “Factory Records” o sıralarda Manchester’da kuruldu. Prodüktör, Televizyon yayıncısı Tony Wilson da Sex Pistols konserinde seyirciler arasındaydı. Punk ve post-punk türlerinin yaratacağı etkiyi önceden sezinlemiş ve konserden sonra bağımsız punk grupları ile sözleşmeler imzalayarak onların müziklerini yayımlamaya başlamıştı. Joy Division’ı büyük bir nimet olarak gören Wilson, Factory Records yoluyla “Unknown Pleasures”u yayınladı. Unknown Pleasure ile birlikte hem Joy Division hem de Factory Records üne kavuşmuş ve müziklerini çok daha geniş kitlelere yaymışlardı. Tony Wilson’ın prodüktörlüğünde Unknown Pleasures şarkıları değişik bir şekilde “mix” edilmişti. Bu durum da ileride ortaya çıkacak Happy Mondays, New Order, Electronic ve diğer İngiliz indie gruplarının daha geniş bir kitleye ulaştırması demekti. Factory Records kurucusu Tony Wilson’a kulak verelim:

Joy Division sahneye çıktı çünkü şu heriflere(Sex Pistols) şahit oldular. Yani, onlar yapabiliyorsa, biz de yapabilirdik. Mesaj buydu. Joy Division olmasaydı Factory Records da olmazdı.

Bağımsız müzik şirketlerinin önemi sıradan, herhangi bir sanatçının veya grubun müziklerini büyük şirketlerle anlaşmadan da yayınlaması demekti. Factory Records, aynı zamanda Amerika’da kurulan diğer indie şirketlerini de etkiledi. Nirvana’nın In Utero albümünü yayınlayan “Sub Pop” bağımsız müzik şirketlerinin etkisiyle kuruldu.

30 albümü yayımlanan ve Joy Division ile beraber post-punk akımının öncüsü olan The Fall grubunun değişmeyen tek üyesi Mark E Smith de konserdeydi. Grubu Sex Pistols konseriyle aynı yıl 1976’da kuran Smith en büyük ilham kaynaklarından birini Sex Pistols olarak belirtiyor.

Müzik, domino taşı etkisiyle ilerler bir bakıma. Kümülatif bir şekilde etkilenir sanatçılar birbirinden, sanatçılar önceki örneklerinden aldığı örnekleri geliştirir ve bu yolla müzik de ilerler her zaman. Sex Pistols’dan almış oldukları ilhamlarla müzikler yapan ve dünyayı etkileyen insanlardan da başka gruplar ve insanlar etkilendi şüphesiz. Punk hareketi, dünyaya herkesin istediği zaman istediği gibi müzik yapabileceğini kanıtladı bir bakıma. Yeter ki elinizde bir istek ve bir enstrüman olsun. Post-punk ve indie hareketi de şüphesiz dünyadaki dengeleri değiştirdi. Punk hareketiyle beraber Amerika’da ve İngiltere’de Joy Divison, the Fall, the Clash gibi gruplardan etkilenerek kurulan 80’ler punk-rock ve post-punk grupları Amerika’da grunge hareketine yol açtı. Pixies, Nirvana, Stone Temple Roses böyle ortaya çıktı. Indie sahnesinin ve gitar müziğinin the Smiths, Brit-pop’a öncülük etti. The Stone Roses ve Echo&the Bunnymen gibi gruplar the Smiths’in etkisiyle kuruldu, ardından onları takip eden Oasis, Blur, Suede, the Verve gibi gruplar yapılan Brit- gitar müziğini geliştirdi. Sex Pistols, 4 Haziran 1976 tarihinde Manchester’da domino taşlarını harekete geçirdi ve dünyayı değiştiren bir müzik ortaya çıktı. Son olarak Johhny Rotten’ın konseri kapatırken söylediği söze kulak verelim:

Hiç kandırıldığınız hissine kapıldınız mı?

KAYNAKLAR

  1. I Swear I Was There; David Nolan
  2. https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/sex-pistols-50p-gig-manchester-8331165
  3. http://www.openculture.com/2015/06/the-sex-pistols-1976-manchester-gig-that-changed-the-world.html
  4. https://www.manchestereveningnews.co.uk/whats-on/music-nightlife-news/sex-pistols-free-trade-manchester
Beğen
Beğen Harika Heuheu WOW Olmamış Kızdım!
1

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here